16/08/2022

Ngay cả khi nhiều cuộc thăm dò cho thấy ứng viên Đảng Dân chủ Joe Biden dẫn trước Tổng thống Donald Trump trước ngày bầu cử 3-11, bài học từ cuộc bầu cử 4 năm trước cho thấy bất kỳ điều gì cũng có thể xảy ra.

Khủng hoảng hiến pháp kéo dài?

Một số chuyên gia đã nói đến viễn cảnh kết quả cuộc đua quá sít sao đến nỗi không ai chịu thua. Điều này khiến người ta nhớ đến cuộc đối đầu giữa ông George W. Bush của Đảng Cộng hòa và ông Al Gore của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử năm 2000. Thời điểm đó, ông Bush thua đối thủ 540.000 phiếu phổ thông nhưng lại nhận 271 phiếu đại cử tri, nhiều hơn 1 phiếu so với mức tối thiểu để giành chiến thắng. Điều đáng nói là kết quả này phụ thuộc hoàn toàn vào 25 phiếu đại cử tri tại bang Florida nhưng sự việc không rõ ràng vào cuối đêm bầu cử, dẫn đến nhiều tranh cãi.

Ê-kíp tranh cử của ông Al Gore khi đó yêu cầu các quan chức tại 4 trong số các hạt lớn nhất của Florida kiểm lại phiếu bằng tay. Những lá phiếu được bỏ theo hình thức cử tri đục vào lỗ bên cạnh tên ứng viên. Ba tuần sau ngày bầu cử, Florida tuyên bố ông Bush thắng với cách biệt 537 phiếu.Ông Al Gore nghi ngờ về con số đó và tòa án cấp cao nhất của bang ra lệnh kiểm lại hàng ngàn lá phiếu đã bị máy đếm từ chối vì chúng không được đục lỗ hoàn toàn, vẫn còn mẩu giấy nhỏ dính vào lá phiếu.

Tòa án Tối cao Mỹ ra lệnh dừng việc kiểm phiếu này vào ngày 12-12, tức là 6 ngày trước khi cử tri đoàn nhóm họp. Tòa ra phán quyết rằng hiến pháp đã bị vi phạm do các hạt sử dụng những tiêu chuẩn kiểm phiếu khác nhau. Sau cùng, ông Al Gore nhận thua và nói rằng không muốn nước Mỹ tiếp tục rơi vào cảnh đấu đá đảng phái.

16 năm sau đó, kịch bản tương tự lặp lại. Trong một chiến thắng đi ngược lại hầu hết cuộc thăm dò trước bầu cử, ứng viên Donald Trump của Đảng Cộng hòa đánh bại đối thủ Đảng Dân chủ Hillary Clinton. Ông Trump đắc cử tổng thống Mỹ nhờ thắng thuyết phục số phiếu đại cử tri (304-227) dù thua đối thủ đến 2,8 triệu phiếu phổ thông. Theo trang History.com, cả hai cuộc bầu cử đều dẫn đến những lời kêu gọi bãi bỏ phiếu đại cử tri thành hệ thống “một người, một phiếu bầu” đơn giản hơn nhưng mọi chuyện vẫn giẫm chân tại chỗ cho đến giờ.

Theo Viện Chính sách chiến lược Úc (ASPI), có rất nhiều lý do để lo rằng cuộc bầu cử năm nay có thể đẩy Mỹ vào khủng hoảng hiến pháp kéo dài, thậm chí có thể dẫn đến bạo lực dân sự. Nếu ông Trump tái đắc cử dù thua số phiếu phổ thông, ông Biden và phần lớn nước Mỹ có thể không dễ dàng chấp nhận kết quả thua cuộc như bà Hillary hoặc ông Al Gore. Trong trường hợp Tòa án Tối cao một lần nữa phán quyết chấm dứt việc kiểm lại phiếu như trong cuộc đối đầu giữa 2 ông Bush và Al Gore, các cuộc biểu tình lớn khắp nước Mỹ có thể xảy ra.